Lavanta Yetiştiriciliği

Lavanta Yetiştiriciliği

İklim ve Toprak İstekleri: Lavanta toprak yönünden seçici olmayan bir bitkidir. Ancak kuru, hafif, kireçce zengin yerleri sever. Özellikle yeterince toprağın derinliğinde rutubetin bulunması gerekmektedir. Lavanta soğuklara fazla dayanıklı değildir. Ancak Orta Avrupa koşullarında kışı geçirecek kadar soğuğa dayanıklı bazı türleri vardır.

Tohumluk: Lavantada tohum 1.8-2.2 mm uzunlukta, 0.9-1.2 mm genişlikte ve 0.5-0.7 mm kalınlıkta olup, 1000 dane ağırlığı 0.8-1 gr arasında değişmektedir. Uzunumsu-oval bir şekilde olan tohum koyu kahve renginden grisiyaha kadar varyasyon göstermekle, üzeri düz ve parlak bir durumda bulunmaktadır. Tohumluluğun safiyetinin % 95, çimlenme durumunun % 70’den az olmaması istenir. Çimlenem 21 günde tamamlanır.

Yetiştirme Tekniği: Lavantanın üretimi hem generatif ve hem de vegetatif organları ile yapılabilmektedir. Vegetatif üretimi yan kök sürgünleri veya yaşlı bitkilerden elde edilecek çeliklerle yapılmaktadır. Generatif üretimde ise tohumları kullanılmaktadır. Uygulamada genel olarak üretim generatif aksamı ile yani tohumla yapılmaktadır. Tohumla üretimde de iki farklı yöntem bulunmaktadır. Bunlardan birincisi tohumların direk tarlaya ekimidir. Bu yöntem pratikte pek uygulanmamaktadır. Zira tohumları çok küçük olduğundan tohum yatağının çok iyi bir şekilde hazırlanma zorunluluğu vardır. Tohumlar küçük olduğundan ekimde zorluklar bulunmaktadır. Ayrıca çimlenmesi, özellikle çimlendikten sonra fidelerin büyümesi çok yavaş olduğundan yabancı ot sorunu gündeme gelmektedir. Bu nedenle generatif organla üretimde daha çok fideleme ile üretim yöntemi tercih edilmektedir. Bu yöntemde fidelerin elde edilmesi için önce yastıklara ekim yapılmaktadır. Yastıkların iyi hazırlanması, bunun için genellikle iyi elenmiş toprak ve yanmış hayvan gübresi ile kum 1:1:1 oranında karıştırılarak hazırlanan harçla yastıklar doldurulur ve lavanta tohumları bu yastıklara ekilir. Genel olarak 40-50 gr tohumluk yaklaşık 15 m2 yere ekilir ve buradan elde edilecek fideler bir dekar yer için yeterli bulunmaktadır. Ekimden 4-5 hafta sonra bitkiler toprak yüzüne çıkarlar. Bunların sera koşullarında ikinci bir şaşırtması faydalı olabilir. Fideler belirli bir büyüklüğe ulaştığında ve dış koşullar da uygun olduğunda tarlaya şaşırtılır. Ancak fideler tarlaya şaşırtılmadan önce dış koşullara alıştırılması gereklidir. Tarlaya şaşırtma bölgelere göre çok farklılık gösterebilir. Yurdumuzda dikim bölgelere Mart başı ile Mayıs sonu arasında bir varyasyon gösterebilir. Genelde ilk yıl verim alınmamakta veya çok düşük olmaktadır. Verimin alınabilmesi için dikimin mümkün olduğu kadar erken yapılması gerekir.

Toprak Hazırlığı ve Dikim Yerinin Hazırlanması: Sonbaharda pullukla işlenen tarlanın ilkbaharda gerekiyor ise pulluk yoksa diskaro ile sürülmesi ve tırmık çekilmesi ile tarla hazırlığı yapılmış olur. dikim bu şekilde yapılabileceği gibi, hazırlanmış tarlaya ark açma pulluğu ile istenilen sıra arası mesafesinde ark açılarak fideler bu arkların yaklaşık tabandan 2-3 oranındaki kısmına yapılır. Bu durumda arklara salma su verilmesi ile fidelerin sulanması çok kolaylamış olur. ancak şayet özellikle yağmurlama sistemi mevcut ise ark açmadan düz tarlaya da dikim yapılabilir. Dikimde genel olarak plantuvar kullanılır ve hemen can suyu verilir. Bitkilerde büyüme ilk yıl oldukça yavaş olur, kısa saplar meydana gelir. Çiçek başakları oluşsa bile bunlar oldukça küçük kalır. Esas büyüme ve verim ikinci yıldan itibaren başlar. Tarlaya dikim literatürde 40×30 veya 40×40 cm olarak bildirilmektedir.

Bakım ve Gübreleme: Lavanta dikimi yapılan tarlada uzun yıllar normal bir toprak işleme yapılamayacağından, dikim yapılacak tarlanın otsuz, özellikle rizomla çoğalan yabancı otlarla kaplı bulunmaması gerekir. Lavanta dikiminden sonra diğer bir çok bitkilerde olduğu gibi toprağın belli ölçüde havalandırılması, yabancı otların yok edilmesi için çapalama gereklidir. Lavanta vegetasyon devmresi esnasında aynı zamanda sulanabilmektedir. Lavantada bakım işlerinden en önemlilerinden biri de gübrelemedir. Lavanta toprağının kireçce zengin olmasını ve bol miktarda organik madde bulunmasını ister. sifalibitkileriniz.com Bu nedenle literatürde lavanta plantajının 2-3 yılda bir ahır gübresi veya kompost ile gübrelenmesi gerekli olduğu bildirilmektedir. Ayrıca azotlu ve fosforlu gübrelerin toprakta bol bulunmasını arzular. Gübrenin verilişi dikim yılında dikimle beraber, diğer yıllar ise erken ilkbaharda yapılmalıdır.

Hasat: Yan dallardaki çiçek başaklarındaki, uç çiçekler, orta saptaki çiçek başağı çiçeklendiğinde birlikte hasat edilir. Hasat çiçek başak sapından, başaktan 10 cm kadar aşağıdan orak vs. ile biçilerek yapılır. Lavantada mütecanis bir çiçeklenme olmadığından hasat birkaç defada tamamlanır. Hasat elle çiçekleri toplama ile de yapılır. Lavanta hasat zamanı çiçeklenme dönemi olarak belirtilmektedir. Hasadın çiçeklenme döneminde sabahın çok erken saatlerinde yapılması daha uygundur. Erken yapılmasının diğer bir faydası da bal arılarından korunmaktır. Zira güneş doğduktan sonra lavanta tarlası bal arılarının en çok bulunduğu yer olur. özellikle elle hasat yapılacak ise iş daha da zorlaşır.

Kurutma: Lavanta çiçeklerini güneşte kurutmamak gerekir. Güneşte kurutulduğunda renk ve aroma zarar görür. Suni kurutmada ise çok dikkatli davranılmalı, sıcaklığı 30 oC civarında olmasına özen gösterilmelidir. Sapları ile hasat edilmiş lavantada sapların ayıklanması kuruttuktan sonra yapılır. Eğer endüstriyel yağ elde edilmesi öngörülmüş ise bu sapların ayıklanması mutlak zorunlu değildir.

Verim: Verim çok değişkendir. Sulu koşullarda, Bornova ekolojik koşullarında 6 yıl süre ile yürütülen denemede ortalama drog çiçek verimi dikim yılı da nazari dikkate alındığında 148 kg/da, dikim yılında genellikle ya verim alınmaz, şayet dikim erken yapılmış ise az alınır, bu hesaba katılmadığından 5 yıllık ortalama drog çiçek verimi 175 kg/da olarak bulunmuştur. Verime bitki sıklığı etkili olmaktadır. Susuz koşullarda da lavantadan yüksek verim almak mümkündür. Lavantanın uçucu yağı kullanılacak ise, bu takdirde önemli olan birim alandan elde edilecek yağ miktarıdır. Uçucu yağ miktarı bir yandan elde edilen drog miktarına, diğer yandan da uçucu yağ oranına bağlıdır.

Hastalık ve Zararlıları: Lavandula’da Cuscuta epithymum zararlı olmaktadır. Köklerde parazit olarak Armillaria mellea (Şapkalı mantar) ve Rosellinia necatrix (beyaz kök çürüklüğü hastalığı) köklerde zarar yapmaktadır.

Etiketler: , , , , ,

Bu yazı için 3 yorum yapıldı:

  1. HÜSEYİN SOYER diyor ki:

    Ben lavanta üretmek istiyorum ama nereye satılır kim kaça alır bunları nasıl öğrenebilirim. Ülkemizde hangi bölgelerde yetişir en az kaç dönüm ekmek gerekir.

  2. meryem diyor ki:

    ben lavanta yetiştirmek istiyorum uludaga yakın ekmek istediğim yer iklimi uygunmu tohumunu nerden bulabilirim şartları ve koşulları hakkında bilgi almak istiyorum kısa zamanda bilgilendirirseniz sevinirim

  3. Humayun Zatparvar diyor ki:

    Şu an lavanta yetiiştirmek istiyorum, ama maalesef bu konu ile ilgili hiç bir bilgim yok. Aydınlatıcı bilgi gönderirsiniz çok memnun olacağım.

Yorum Yaz